Pozabankowe formy finansowania małych i średnich przedsiębiorstw

Pozabankowe formy finansowania małych i średnich przedsiębiorstw

Działalność gospodarcza nieodzownie wiąże się z wyborami dotyczącymi optymalnej formy finansowania. Sposób w jaki dany przedsiębiorca pozyskuje kapitał potrzebny na sfinansowanie rozpoczęcia lub rozwoju działalności wpływa na kluczowe z punktu widzenia budowania wartości rynkowej przedsiębiorstwa parametry. Biorąc pod uwagę różnorodność dostępnych na rynku źródeł finansowania, przedsiębiorcy powinni wybierać instrumenty dostosowane do indywidualnej sytuacji spółki, tak aby pozyskany kapitał był motorem napędzającym proces budowania wartości firmy.

Z badań przeprowadzonych na próbie 578 mikro, małych i średnich przedsiębiorstw z terenu całej Polski na zlecenie Agencji Rozwoju Innowacji S.A. wynika, że w 2012 roku duża część przedsiębiorstw (61%) korzystała z mieszanych form finansowania. 29,49% badanych przedsiębiorstw korzysta tylko i wyłącznie z kapitałów własnych. Jedynie co dziesiąty badany deklaruje, że finansuje rozwój swojej firmy tylko z zewnętrznych źródeł [1]. Biorąc pod uwagę wykorzystywaną formę finansowania, wśród przedsiębiorców najpopularniejszym instrumentem finansowym jest kredyt bankowy (82%). Blisko 60% wskazało jako źródło finansowania również leasing. Na trzecim miejscu pod względem popularności uplasowały się dotacje unijne, co piąty respondent skorzystał z tej formy finansowania rozwoju swojej firmy.

Wyniki badania pozostają w zgodzie z literaturą ekonomiczną, która wymienia kapitał własny oraz kapitał obcy w formie kredytu bankowego jako podstawowe formy finansowania działalności przedsiębiorstwa. Przedsiębiorcy powinni jednak być świadomymi innych popularnych źródeł finansowania rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw, które to mogą służyć jako cenne uzupełnienie najbardziej rozpowszechnionych instrumentów finansowych.

Publiczny rynek kapitałowy

W sierpniu 2007 roku uruchomiony został alternatywny system obrotu o nazwie New Connect działający przy Warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych. Oferta New Connect skierowana jest do małych i średnich przedsiębiorstw o wysokim potencjale wzrostu. Zasadniczo są to przedsiębiorstwa działające w obszarze nowych technologii, ale nie wyklucza się dynamicznie rozwijających się firm działających w innych sektorach. New Connect to przede wszystkim bardziej liberalne wymogi formalne i obowiązki informacyjne w relacji do rynku głównego GPW. New Connect jest też rynkiem o relatywnie niskim poziomie płynności, który od początku istnienia platformy kształtował się poniżej oczekiwań [2].

Private Equity/ Venture Capital

Fundusze venture capital (nazywane również funduszami wysokiego ryzyka) inwestują w firmy we wczesnych fazach rozwoju finansując ich uruchamianie lub ekspansję. Kapitał wysokiego ryzyka może być oferowany, oprócz funduszy, również przez inwestorów indywidualnych (business angels). Poza wsparciem kapitałowym, przedsiębiorstwa będące przedmiotem inwestycji mogą również liczyć na doradztwo doświadczonych managerów w zakresie zarządzania finansami oraz planowania strategicznego, a także na ułatwienie dostępu do nowych rynków i technologii.

Do niewątpliwych zalet finansowania typu venture należy możliwość realizacji nawet najbardziej ryzykownych przedsięwzieć bez stosownych zabezpieczeń wymaganych przy finansowaniu tradycyjnym. Mogą to być również inwestycje w fazach projektowania produktu lub usługi (seed financing) lub uruchamiania działalności (start-up financing). W porównaniu z pozyskiwaniem środków na publicznym rynku kapitałowym, inwestycje venture capital charakteryzują się niższym kosztem przygotowania dokumentacji informacyjnej oraz krótszym okresem oczekiwania na pozyskanie kwoty inwestycji. Zarząd spółki objętej inwestycją może również skorzystać z doświadczeń menedżerów funduszy venture capital, co w wielu przypadkach zapewnia skok jakościowy w zakresie zarządzania spółką oraz skuteczniejszą realizację celów strategicznych. Kolejną zaletą finansowania tego typu jest brak przymusu upubliczniania wielu wrażliwych informacji jak ma to miejsce w przypadku oferty publicznej. Niewątpliwą wadą kapitału venture capital jest niższa niż w przypadku oferty publicznej wycena akcji.

Krajowy Fundusz Kapitałowy

Krajowy Fundusz Kapitałowy S.A. jest polskim funduszem typu venture capital/ private equity. Został utworzony w 2005 roku, w celu zredukowania luki kapitałowej powstałej w wyniku niskiej podaży kapitału VC/ PE w segmencie małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce. Do głównych zadań funduszu należy wspieranie funduszy kapitałowych inwestujących szczególnie w przedsiębiorców innowacyjnych lub prowadzących działalność badawczo-rozwojową. W 2007 roku KFK został zasilony dotacją celową z budżetu państwa w kwocie 54,3 mln zł [3]. Pomimo, że rynek PE/ VC jest w Polsce stosunkowo słabo rozwinięty, działanie KFK powinno przyczynić się w przyszłości do dynamiczniejszego rozwoju tego rynku, a co za tym idzie większego wsparcia dla innowacyjnych przedsiębiorstw poszukujących kapitału na dalszy rozwój działalności lub zwiększenie jej skali.

Fundusze pożyczkowe

Fundusze pożyczkowe koncentrują swoją działaność na udzielaniu pożyczek przede wszystkim mikro i małych przedsiębiorcom oraz osobom rozpoczynającym działalność gospodarczą. Brak stosownych zabezpieczeń lub historii kredytowej nie stanowi bariery do skorzystania z ich oferty. Według danych Polskiego Związku Funduszy Pożyczkowych, w 2012 roku funkcjonowało w Polsce ok. 87 funduszy pożyczkowych, dysponujących kapitałem blisko 2 mld złotych [4]. Spełniają one ważną, uzupełniającą rolę wobec tradycyjnych, bankowych źródeł finansowania. Mogą się o nie ubiegać spółki, dla których wymagane przez banki zabezpieczenia są często niemożliwe do zagwarantowania.

Bez względu na typ wykonywanej działalności, dla wielu spółek finansowanie przyszłego rozwoju przedsiębiorstwa mogłoby okazać się niemożliwe przy wykorzystaniu wyłącznie kapitałów własnych. Rynek kapitałowy oferuje różnorodne źródła finansowania zewnętrznego. Brak możliwości uzyskania tradycyjnego kredytu bankowego nie musi wcale zamykać drogi do pozyskania kapitału. Przedsiębiorcy, którzy chcą uzyskać kapitał na zrealizowanie swoich innowacyjnych pomysłów lub na sfinansowanie dalszego rozwoju firmy mają duże możliwości wyboru spośród pozabankowych źródeł finansowania. Należy podkreślić, iż przy każdej takiej transakcji powinni oni dokładnie przeanalizować swoje potrzeby oraz indywidualne uwarunkowania występujące w danej firmie w celu optymalizacji struktury finansowania lub ewentualnie skorzystać z rady profesjonalnego doradcy. Stopień dostępności środków finansowych i warunki, na których przedsiębiorcy mogą z nich korzystać jest często czynnikiem warunkującym wprowadzanie nowych rozwiązań technologicznych, nowych produktów i usług. Pozyskanie kapitału i racjonalizacja wyborów dotyczących sposobu finansowania przedsiębiorstwa jest kluczowa w budowaniu wartości rynkowej przedsiębiorstwa.

2013.11.22 Sawyer_39Dariusz Ząbkiewicz
Młodszy Konsultant
SAWYER Doradztwo Gospodarcze Sp. z o.o.

 

Przypisy:

  1. „Finansowanie mikro, małych i średnich firm w 2012 roku”, Agencja Rozwoju Innowacji S.A., 02.04.2012, str. 1
  2. newconnect.pl
  3. kfk.org.pl
  4. Rynek funduszy pożyczkowych w Polsce według stanu na 31.12.2012”, Polski Związek Funduszy Pożyczkowych, Warszawa 2013, str. 7